Tandriemen
Tandriemen & profielen
Een tandriem brengt kracht bij correcte montage slipvrij over: de tanden grijpen in de tanden van de tandriemschijf. De profielcode bepaalt de tandvorm en de steek, en daarmee welke schijf past en welk vermogensbereik mogelijk is. Hier lees je het verschil tussen HTD, klassiek (H/L/XL) en metrisch (T/AT), en hoe je de juiste maat bepaalt.
Wat is een tandriem?
Een tandriem (ook timing belt of synchrone riem) heeft tanden aan de binnenzijde die exact in de tanden van een tandriemschijf grijpen. Daardoor loopt de aandrijving bij correcte montage en spanning slipvrij: de in- en uitgaande as blijven synchroon, anders dan bij een V-snaar die op wrijving werkt.
Tandriemen worden gebruikt waar nauwkeurige positionering of een vaste verhouding belangrijk is, en waar een schone, onderhoudsarme overbrenging gewenst is. Het juiste profiel en de juiste lengte bepalen samen of een riem op jouw aandrijving past.
De profielcode ontcijferd
De aanduiding van een tandriem bevat meestal het profiel en de lengte. Een paar voorbeelden:
- HTD 8M 1600 — HTD-profiel met steek 8 mm en een werkzame lengte (Lp) van 1600 mm.
- T10 — metrisch profiel met steek 10 mm; gevolgd door de lengte, bv. T10-1000.
- 600 H — klassiek H-profiel; het getal verwijst naar de lengte in tienden van een inch. 600 H = 60,0 inch = 1524 mm.
Twee begrippen keren steeds terug. De steek (pitch) is de afstand tussen twee opeenvolgende tanden; die moet bij riem en schijf gelijk zijn. De werkzame lengte (Lp) is de lengte op de lijn waar de riem effectief draagt — dat is de maat die in de typeaanduiding staat.
Let op
De werkzame lengte van een tandriem is altijd een veelvoud van de steek. Het aantal tanden is namelijk een heel getal: aantal tanden × steek = werkzame lengte (Lp).
HTD-profielen (5M, 8M, 14M)
HTD (High Torque Drive) heeft een afgerond tandprofiel en wordt veel gebruikt voor industriële vermogensoverbrenging. De aanduiding is de steek in millimeters. Bij vergelijkbare riembreedte en toepassing kan een grotere steek doorgaans meer vermogen overbrengen:
| Profiel | Steek | Tandhoogte | Riemhoogte |
|---|---|---|---|
| HTD 5M | 5 mm | 2,06 mm | 3,80 mm |
| HTD 8M | 8 mm | 3,48 mm | 6,00 mm |
| HTD 14M | 14 mm | 6,02 mm | 10,00 mm |
Voor zwaardere of hoogvermogen-toepassingen levert PIX naast de standaard HTD-reeks (PIX-X'act) ook de versterkte TorquePlus (TP2) uitvoering in dezelfde steken 5M, 8M en 14M.
Metrische profielen (T5, T10, AT5, AT10)
Metrische tandriemen hebben trapeziumvormige tanden en een steek in millimeters. Het verschil tussen T en AT zit in de tandvorm: het AT-profiel heeft een breder, sterker tandlichaam dan het T-profiel bij dezelfde steek, waardoor AT meer kracht aankan en stijver positioneert.
| Profiel | Steek | Tandhoogte | Riemhoogte |
|---|---|---|---|
| T5 | 5 mm | 1,20 mm | 2,20 mm |
| T10 | 10 mm | 2,50 mm | 4,50 mm |
| AT5 | 5 mm | 1,20 mm | 2,70 mm |
| AT10 | 10 mm | 2,50 mm | 4,50 mm |
Binnen het PIX-X'pedient assortiment zijn deze T- en AT-profielen uitgevoerd als polyurethaan tandriemen. Ze worden veel gebruikt in transport-, positioneer- en machinetoepassingen waar een schone, slijtvaste en oliebestendige aandrijving gewenst is.
Klassieke profielen (H, L, XL)
De klassieke (imperiale) tandprofielen komen veel voor bij oudere machines en bij vervanging. De steek is afgeleid van inch-maten en de lengtecode verwijst meestal naar de lengte in tienden van een inch:
| Profiel | Steek | Tandhoogte | Riemhoogte |
|---|---|---|---|
| XL | 5,08 mm | 1,27 mm | 2,30 mm |
| L | 9,53 mm | 1,91 mm | 3,60 mm |
| H | 12,70 mm | 2,29 mm | 4,30 mm |
Let op
Bij klassieke imperiale profielen geeft het getal in de code meestal de lengte in tienden van een inch aan, niet direct in millimeters. Zo is 600 H gelijk aan 60,0 inch = 1524 mm en 450 L gelijk aan 45,0 inch = 1143 mm. Twijfel je over de omrekening? Geef ons de volledige typeaanduiding door.
Een tandriem opmeten of identificeren
Staat er nog een leesbare opdruk op de riem, dan kun je het type direct overnemen. Is die weg, bepaal het type dan zo:
- Meet de steek: de afstand van het midden van één tand tot het midden van de volgende. Dat bepaalt het profiel (bv. 5, 8 of 14 mm voor HTD).
- Bekijk de tandvorm: afgerond duidt op HTD, trapeziumvormig op klassiek of metrisch (T/AT).
- Tel het aantal tanden rond de hele riem. Aantal tanden × steek geeft de werkzame lengte (Lp).
- Meet de breedte van de riem.
Tip
De combinatie profiel + aantal tanden + breedte legt de riem eenduidig vast. Het juiste schijfprofiel moet exact dezelfde steek hebben als de riem.
Tips & aandachtspunten
- Riem en schijf moeten hetzelfde profiel én dezelfde steek hebben; een HTD 8M-riem past alleen op een 8M-schijf.
- Kies AT in plaats van T wanneer je een hogere kracht of een stijvere, nauwkeurige positionering nodig hebt.
- Een correct gespannen tandriem slipt niet, maar overspanning belast de lagers; houd de voorgeschreven spanning aan.
- Gebruik bij tandriemaandrijvingen meestal minimaal één geflensde tandriemschijf, zodat de riem goed geleid wordt en niet van de schijf loopt.
- Voor volledige lengtereeksen, breedtes en vermogenstabellen kun je terecht op www.pixtrans.com.